فاطمه مرادی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» گفت: مخاطبان باید هنگام مواجهه با اطلاعات، ابتدا به منبع انتشار، لحن خبر و سابقه توجه کنند و برای اطمینان از صحت یک ادعا، آن را در چند منبع معتبر مقایسه کنند.

 کارشناس سواد رسانه بیان کرد: در شرایط حساس، حتی رسانه‌های بزرگ نیز ممکن است دچار خطا یا اختلال شوند، بنابراین اتکا به یک منبع به‌تنهایی قابل اطمینان نیست. نیازی نیست افراد تمام روز اخبار را دنبال کنند. انتخاب چند منبع معتبر و اختصاص دادن زمان مشخص برای مطالعه خبر، می‌تواند از اضطراب و انتشار ناخواسته اطلاعات نادرست جلوگیری کند.

وی توصیه کرد: هنگام دریافت هر خبر، پیش از انتشار آن «مکث ۳۰ ثانیه‌ای» انجام شود تا مخاطب فرصت فکر کردن به هدف انتشار، فرستنده پیام و مسیر انتقال را داشته باشد. بخشی از اخبار هیجانی با هدف جلب توجه ساخته می‌شوند و کاربران باید نسبت به این سازوکارها هوشیار باشند.

مرادی اظهار کرد: شبکه‌های اجتماعی ذاتاً مشکل‌ساز نیستند، بلکه نبود سواد رسانه‌ای کافی می‌تواند سبب آسیب شود. الگوریتم‌ها گاهی محتوای احساسی و نامعتبر را بیش از اطلاعات دقیق و علمی گسترش می‌دهند؛ موضوعی که ضرورت آموزش و آگاهی کاربران را دوچندان می‌کند.

کارشناس سواد رسانه همچنین با اشاره به پدیده «عصر پساحقیقت» توضیح داد: در چنین فضایی، شایعه و تکذیب گاهی بیش از واقعیت دیده می‌شود، زیرا بخشی از محتوا مطابق سلیقه یا پیش‌داوری مخاطبان طراحی و منتشر می‌شود.کاربران باید هنگام بازنشر هر مطلب، علاوه بر صحت آن، مخاطب احتمالی و پیامدهای انتشار را نیز در نظر بگیرند.

وی در ادامه درباره نقش رسانه‌ها در بحران‌ها بیان کرد: جنگ روانی را باید جدی گرفت، زیرا بخش مهمی از اثرگذاری آن در ذهن و احساسات مخاطبان رخ می‌دهد.   این نوع جنگ با هدف قرار دادن تمرکز و افکار افراد عمل می‌کند و پس از تأثیر بر شناخت، می‌تواند رفتار و کنش مخاطبان در شبکه‌های اجتماعی را نیز دچار تغییر کند.

مرادی سه ابزار مهم جنگ روانی را چنین برشمرد: اطلاعات گزینشی؛ یعنی بخشی از یک خبر به‌صورت برجسته و تکراری منتشر می‌شود، بدون آنکه تصویر کامل ماجرا ارائه گردد. بمباران احساسی؛ استفاده از تیترها و متن‌هایی که هیجان شدید ایجاد می‌کند و تصمیم‌گیری منطقی را کاهش می‌دهد.   تکرار مداوم؛ بازنشر پیوسته یک روایت در رسانه‌ها که به تدریج آن را به «باور عمومی» نزدیک می‌کند. نتیجه این فرایندها معمولاً در قالب احساساتی مانند ترس، خشم و سردرگمی در جامعه دیده می‌شود.

این کارشناس سواد رسانه راه‌های کاهش اضطراب خبری و مدیریت مصرف خبر را این گونه پیشنهاد کرد: انتخاب چند منبع معتبر و محدود، پرهیز از تحلیل‌های خانوادگی و بحث‌های احساسی درباره اخبار ، اختصاص زمان مشخص برای مطالعه خبر، انجام فعالیت‌های جمعی مانند پیاده‌روی، بازی‌های گروهی یا تماشای فیلم خانوادگی ، کنار گذاشتن گوشی هنگام استراحت ، توجه به تخصص واقعی تحلیلگران و پرهیز از اعتماد صرف به عناوین و عنوان‌های ظاهری، دریافت اخبار تخصصی از منابع رسمی و اصلی و رعایت سن و شرایط مخاطبان هنگام انتشار محتوا در کانال‌ها و گروه‌های عمومی.

وی همچنین بر اهمیت تنظیم «رژیم خبری» تأکید کرد و گفت: روشن بودن مداوم اعلان‌های شبکه‌های اجتماعی اضطراب را افزایش می‌دهد و باید برای جلوگیری از فرسودگی خبری مدیریت شوند. بازنشر هر خبر نوعی مسئولیت است، زیرا ممکن است یک پیام نامناسب باعث اضطراب یا آسیب روانی برای مخاطبانی شود که درگیر شرایط خاص خانوادگی یا درمانی هستند. به گفته وی، خبرها باید در زمان، بستر و مخاطب مناسب منتقل شوند تا از ایجاد تنش‌های غیرضروری جلوگیری شود.

مرادی در پایان گفت: رسانه‌ها باید روایت‌ها را در مسیر درست و حرفه‌ای منتشر کنند و کاربران نیز لازم است در بازنشر مطالب، دقت و مسئولیت‌پذیری بیشتری داشته باشند.

انتهای خبر/