به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» در سال‌های اخیر، پیاده‌محور کردن هسته‌های مرکزی شهر اراک به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رویکردهای شهرسازی مدرن در جهت کاهش آلودگی هوا و ایجاد ساختار منظم شهری برای مدیرت حمل و نقل و مطرح شده است. رویکردی که هدف آن ارتقای کیفیت زندگی شهری، کاهش وابستگی به خودرو و ایجاد فضاهایی انسانی‌تر و اجتماعی‌تر است.

در شهرهایی مانند اراک که هسته مرکزی شلوغ، معابر قدیمی و ساختاری تک‌هسته‌ای دارند، طرح‌های پیاده‌محور نه‌ تنها می‌توانند به کاهش آلودگی هوا و صوت کمک کنند، بلکه فرصت‌های تازه‌ای برای رونق اقتصادی خرد، افزایش جذابیت گردشگری و تقویت تعاملات اجتماعی فراهم می‌آورند.

با این حال، اجرای چنین سیاست‌هایی تنها با تکیه بر تجربه شهرهای دیگر کافی نیست و نیازمند تحلیل دقیق شرایط بومی، ظرفیت‌های زیرساختی و میزان پذیرش اجتماعی است. توجه به حمل‌ و نقل عمومی، نیازهای سفر روزانه شهروندان، وضعیت کسب‌ و کارهای کوچک، حفظ هویت تاریخی معابر و جلب مشارکت فعال مردم از مهم‌ترین محورهایی است که می‌تواند موفقیت طرح را تضمین کند.

در گفتگو با عباس خسروانی رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی اراک به بررسی ابعاد مختلف این موضوع و الزامات اجرای طرح پیاده‌محور در شهری مانند اراک می‌پردازد.

دیار آفتاب: پیاده‌محور کردن هسته‌های مرکزی شهر چگونه می‌تواند بر کیفیت زندگی و رونق اقتصادی در اراک تأثیر می‌گذارد؟

خسروانی: پیاده‌محور کردن هسته‌های مرکزی شهر یکی از رویکردهای کلیدی شهرسازی مدرن است که با هدف ارتقای کیفیت زندگی شهری دنبال می‌شود.

در این الگو، خروج خودروها از مرکز شهر نه‌ تنها به کاهش آلودگی هوا و آلودگی صوتی کمک می‌کند، بلکه فضاهای عمومی را برای تعامل اجتماعی، فعالیت‌های فرهنگی و گردشگری آزاد می‌سازد.

تجربه شهرهای پیشرو نشان می‌دهد که خیابان‌های پیاده‌محور باعث رونق اقتصادی خرد، افزایش جذابیت شهری و تقویت حس تعلق شهروندان می‌شوند. در واقع، این سیاست به جای تمرکز بر سرعت و عبور خودرو، بر انسان و نیازهای او در محیط شهری تأکید دارد و شهر را به محیطی سالم‌تر، ایمن‌تر و اجتماعی‌تر تبدیل می‌کند.

دیار آفتاب: آیا تجربیات شهرهای دیگر می‌تواند ملاکی برای اجرای آن در یک شهر دیگر باشد؟

خسروانی: تجربیات شهرهای دیگر می‌تواند الهام‌بخش و راهنمایی ارزشمند برای اجرای سیاست‌های پیاده‌محور در شهرهای جدید باشد، اما هرگز به‌تنهایی کافی نیست.

شرایط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی اقلیمی هر شهر متفاوت است و نسخه‌ای که در شهرهای دیگر موفق بوده، ممکن است در اراک نیازمند تغییرات جدی باشد.

مدیریت شهری معمولاً از نمونه‌های موفق برای شناخت مزایا و چالش‌ها استفاده می‌کند، اما در نهایت باید این الگوها را با واقعیت‌های محلی، نیازهای شهروندان و ظرفیت‌های زیرساختی تطبیق دهند. به بیان دیگر، تجربه دیگران نقش «چراغ راه» دارد، اما مسیر نهایی را باید بر اساس ویژگی‌های بومی طراحی کرد.

دیار آفتاب: چه شاخص‌های بومی باید پیش از اجرای چنین طرحی تحلیل شوند تا تصمیم‌گیری دقیق‌تر شود؟

خسروانی:برای اجرای طرح پیاده‌محور در شهر اراک، پیش از هر تصمیم باید مجموعه‌ای از شاخص‌های بومی به‌دقت تحلیل شود. از جمله این شاخص‌ها می‌توان به الگوی سفر روزانه شهروندان و مقصدهای اصلی آنان، وضعیت و ظرفیت حمل‌ و نقل عمومی به‌عنوان جایگزین خودرو شخصی، نقش اقتصاد خرد شهری و وابستگی کسب‌ و کارهای کوچک به دسترسی خودرویی، ساختار کالبدی و کیفیت معابر قدیمی و تاریخی، میزان پذیرش اجتماعی و فرهنگی برای تغییر سبک سفر و حضور در فضاهای عمومی و همچنین شاخص‌های زیست‌محیطی مانند سطح آلودگی هوا و صوتی اشاره کرد.

بررسی هم‌زمان این عوامل تصویری جامع از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های شهر ارائه می‌دهد و امکان طراحی سیاستی متناسب با واقعیت‌های محلی و نیازهای شهروندان را فراهم می‌سازد

دیار آفتاب: اگر بنا بر اجرای این طرح در شهری مثل شهر اراک باشد با هسته مرکزی شلوغ و معابر قدیمی، چه نکات کارشناسی باید رعایت شود؟

خسروانی: در شهری مانند اراک با هسته مرکزی شلوغ، معابر قدیمی و ساختار تک‌هسته‌ای، اجرای طرح پیاده‌محور نیازمند دقت و ملاحظات کارشناسی ویژه است.