به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «دیارآفتاب» امیرحسین مهرجو فعال رسانه‌ای استان مرکزی در یاددشتی نوشت: روز اراک، بیش از آنکه مناسبتی برای برگزاری چند مراسم و انتشار پیام‌های تبریک باشد، فرصتی برای بازاندیشی درباره هویت شهر است. شهری که سال‌ها با صنعت و تولید شناخته شده، اما چهره آن بدون توجه به تاریخ، فرهنگ، هنر و زندگی مردمش کامل نمی‌شود. اهمیت این روز، در بازگرداندن همین تصویر جامع به ذهن شهروندان و افکار عمومی است.

هر شهر برای تداوم حیات اجتماعی خود، به روایتی مشترک نیاز دارد؛ روایتی که گذشته را به امروز پیوند دهد و برای آینده امید بسازد. روز اراک می‌تواند بستری برای شکل‌گیری این روایت باشد؛ اینکه از کجا آمده‌ایم، چه میراثی داریم، با چه مسائلی روبه‌رو هستیم و چگونه می‌توانیم شهری زیست‌پذیرتر بسازیم. چنین نگاهی، مناسبت شهری را از تشریفات فراتر می‌برد.

نخستین ضرورت، پرهیز از تقلیل این روز به برنامه‌ای سازمانی است. روز اراک متعلق به همه شهروندان است و نباید در انحصار دستگاه‌ها یا جمع‌های محدود بماند. حضور انجمن‌های فرهنگی، دانشگاهیان، هنرمندان، فعالان اجتماعی، کسبه و نمایندگان محله‌ها در طراحی برنامه‌ها، به آن اعتبار و تنوع می‌بخشد. مشارکت واقعی یعنی مردم در انتخاب موضوع و شیوه اجرا نیز صاحب نظر باشند.

دومین توجه، عدالت در دسترسی به برنامه‌هاست. اگر رویدادها تنها در مرکز شهر و سالن‌های مشخص برگزار شوند، بسیاری از خانواده‌ها سهمی از این مناسبت نخواهند داشت. محله‌های کم‌برخوردار باید میزبان برنامه‌های باکیفیت باشند. توجه به کودکان، نوجوانان، سالمندان و افراد دارای معلولیت نیز ضروری است. هزینه مناسب، دسترسی آسان و اطلاع‌رسانی به‌موقع، شروط ساده اما تعیین‌کننده مشارکت عمومی هستند.

در کنار مشارکت و عدالت، اصالت برنامه‌ها اهمیت دارد. روز اراک نباید نسخه تکراری جشن‌هایی باشد که بدون ارتباط با ویژگی‌های هر شهر برگزار می‌شوند. تاریخ محلی، معماری، گویش‌ها، خاطرات جمعی، مشاغل قدیمی و تجربه زندگی در محله‌ها، منابع ارزشمند تولید محتوا هستند. معرفی این داشته‌ها، به‌ویژه برای نسل جوان، می‌تواند شناخت شهر را از اطلاعات پراکنده به تجربه‌ای ملموس تبدیل کند.

گرامیداشت امیرکبیر در این چارچوب، فرصتی برای پرداختن به معنای اصلاح‌گری، آموزش و مسئولیت‌پذیری است. بزرگداشت او زمانی اثرگذار می‌شود که از سخنرانی‌های تکراری عبور کند و به گفت‌وگو با دانش‌آموزان و جوانان برسد. نشست‌های روایت‌محور، نمایش‌های تاریخی و تولید محتوای مستند می‌توانند پیوند میان این شخصیت و پرسش‌های امروز جامعه را روشن‌تر کنند، بی‌آنکه تاریخ به شعار تقلیل پیدا کند.

پیوند اراک با ظرفیت‌های فرهنگی پیرامونش نیز باید دیده شود. جشن انگور هزاوه می‌تواند فرصتی برای معرفی میراث باغداری، آیین‌های بومی و تلاش تولیدکنندگان محلی باشد. ارزش چنین برنامه‌ای تنها در برگزاری جشن نیست؛ بلکه در سهمی است که نصیب باغداران، هنرمندان و جامعه میزبان می‌شود. رعایت محیط زیست، مدیریت پسماند و حفظ شأن زندگی روستایی باید جزئی از طراحی آن باشد.

موسیقی و تئاتر نیز می‌توانند به این مناسبت جان بدهند، مشروط بر آنکه کیفیت فدای تعداد اجراها نشود. کنسرت هنرمندان بومی، اجراهای متناسب با فضای عمومی و نمایش‌های صحنه‌ای و خیابانی، امکان ارتباط مستقیم با شهروندان را فراهم می‌کنند. حمایت از گروه‌های محلی باید فراتر از دعوت مناسبتی باشد و به فرصت تمرین، اجرای مستمر و معرفی حرفه‌ای آثار آنان منجر شود.

برنامه‌های خانواده‌محور نیز جایگاهی اساسی دارند. کارگاه‌های قصه‌گویی، بازی‌های بومی، نقاشی با موضوع شهر، نمایش عروسکی و دیدار کودکان با هنرمندان، می‌توانند تجربه‌ای ماندگار بسازند. تورهای اراک‌گردی، نمایشگاه عکس‌های قدیمی، نشست‌های خاطره‌گویی و بازارچه صنایع دستی نیز ظرفیت دارند شهر را به فضایی برای یادگیری و گفت‌وگو تبدیل کنند. در این برنامه‌ها، شهروندان خود را بخشی از روایت خواهند دید.

با این همه، روز اراک نباید از مسائل واقعی شهر فاصله بگیرد. سخن گفتن از هویت شهری، بدون توجه به هوای پاک، میراث تاریخی، فضای سبز و کیفیت زندگی، تصویری ناقص ارائه می‌دهد. می‌توان در کنار جشن‌ها، نشست‌های عمومی با حضور متخصصان و مسئولان برگزار کرد تا پرسش‌های شهروندان شنیده شود و پیشنهادها، مسیر مشخصی برای بررسی و پیگیری پیدا کنند.

برای تحقق این اهداف، برنامه‌ریزی زودهنگام، تقسیم مسئولیت روشن و اعلام عمومی تقویم رویدادها ضروری است. شفافیت هزینه‌ها، استفاده درست از امکانات موجود و ارزیابی رضایت مخاطبان نیز باید جدی گرفته شود. گزارش نهایی نباید فقط فهرست مراسم‌ها و تعداد حاضران باشد؛ بلکه باید نشان دهد کدام گروه‌ها مشارکت کرده‌اند، چه کاستی‌هایی وجود داشته و چه دستاوردی برای شهر باقی مانده است.

سرانجام، معیار موفقیت روز و هفته اراک، ماندگاری اثر آن در زندگی مردم است. اگر این مناسبت به تقویت گروه‌های هنری، رونق فضاهای فرهنگی و افزایش حس تعلق بینجامد، معنای واقعی خود را یافته است. اراک به برنامه‌هایی نیاز دارد که پس از پایان جشن نیز ادامه یابند؛ برنامه‌هایی که شناخت شهر را عمیق‌تر کنند و مسئولیت مشترک برای آینده را افزایش دهند.