- گروه : اقتصادی
- شماره : 17485
روند نزولی فرزندآوری در دیار آفتاب؛
استان مرکزی در مسیر پیرشدن جمعیت قرار دارد
کاهش فرزندآوری در استان مرکزی هشداری جدی درباره آینده نیروی کار، پویایی اقتصادی و تعادل سنی جمعیت است که نیازمند اقدام فوری فرهنگی و اجرایی است.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «دیار آفتاب» مسئله جمعیت در سالهای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای مدیریتی و اجتماعی کشور تبدیل شده است. موضوعی که ابعاد آن فراتر از آمارهای تولد و ازدواج بوده و مستقیماً با آینده توسعه، پویایی اقتصادی و سرمایه انسانی هر استان گره خورده است.
استان مرکزی نیز بهعنوان یکی از استانهای صنعتی و برخوردار از ظرفیتهای علمی و نخبگانی، امروز با چالشی جدی در حوزه کاهش نرخ موالید، افزایش سن ازدواج و رشد شاخص سالمندی مواجه است، چالشی که اگر با رویکردی جامع و آیندهنگر مدیریت نشود، میتواند مسیر توسعه استان را در سالهای پیش رو تحت تأثیر قرار دهد.
ریشه اصلی مسئله جمعیت، بیش از آنکه اقتصادی یا اجرایی باشد، فرهنگی است. تجربه برخی استانهای کشور نشان میدهد که در مناطقی با نگرش فرهنگی مثبتتر نسبت به ازدواج و فرزندآوری، رشد جمعیت همچنان روندی مطلوب دارد. از این رو تقویت باور عمومی نسبت به مزایای فردی و اجتماعی فرزندآوری و اصلاح نگرشها درباره خانوادههای پرجمعیت، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
استان مرکزی در حال حاضر در زمره استانهای دارای بالاترین نرخ سالمندی قرار گرفته و این موضوع بهعنوان زنگ خطری جدی برای آینده آن مطرح میشود. کاهش نرخ ازدواج، افزایش سن ازدواج و کاهش تمایل به فرزندآوری، پدیدههایی تدریجی بودهاند و طبیعتاً اصلاح آنها نیز نیازمند زمان، برنامهریزی مستمر و همافزایی همه دستگاههاست.
مهمترین مزیت استان مرکزی نه صرفاً صنعت و کشاورزی، بلکه سرمایه انسانی، نخبگان و نیروهای متخصص آن عنوان شده استف ظرفیتی که در صورت تضعیف، نقشآفرینی استان در آینده کشور را محدود خواهد کرد.
هرچند میزان وفات نسبت به سال گذشته اندکی کاهش یافته، اما پیشی گرفتن تعداد وفات از ولادت، نشانهای نگرانکننده از تغییر ساختار جمعیتی استان به سمت سالمندی است.
تداوم این روند، در سالهای آینده پیامدهایی چون کاهش نیروی کار جوان، افزایش بار تکفل، فشار بر نظامهای حمایتی و رشد هزینههای اجتماعی را به همراه خواهد داشت. از این رو تحلیل دقیق دادههای جمعیتی و تبدیل آنها به مبنای تصمیمسازی، ضرورتی اساسی برای مدیران استان محسوب میشود.
مشوقهای مالی، واگذاری زمین و تسهیلات بانکی بهتنهایی کافی نیست و بدون تغییر نگرشهای فرهنگی، تأثیر پایدار نخواهند داشت.
در بخش تأمین زمین برای خانوادههای مشمول طرح جوانی جمعیت نیز اقدامات گستردهای در حال انجام است اما با این حال، یکی از چالشهای مهم، کمبود اراضی ملی آماده واگذاری در برخی شهرها و نیز تأخیر در اجرای تعهدات قانونی است.
واگذاری زمین نهتنها یک مشوق، بلکه حقی قانونی برای خانوادههای مشمول است و تأخیر در آن میتواند به افزایش نارضایتی عمومی بینجامد.
نقش نهادهای آموزشی، رسانهای، مذهبی و اجتماعی بسیار برجسته ارزیابی میشود. کاهش سن ازدواج، ترویج ازدواج آسان و اصلاح نگاه به خانوادههای پرجمعیت، نیازمند گفتمانسازی مستمر است. اگر شبکهای هماهنگ از نخبگان، اساتید دانشگاه، فرهنگیان، روحانیون و فعالان اجتماعی بهصورت منسجم وارد میدان شوند، امکان اصلاح روندهای کنونی فراهم خواهد شد.
از این رو مسئولان استانی در این خصوص تأکیدات و اقداماتی داشتهاند که به شرح زیر است.
فرهنگسازی راهکار اصلی جوانی جمعیت استان مرکزی
مهدی زندیهوکیلی استاندار مرکزی با تأکید بر اینکه ریشه اصلی مسئله جمعیت فرهنگی است گفت: در برخی استانهای کشور که نگرش فرهنگی متفاوتی نسبت به ازدواج و فرزندآوری وجود دارد، رشد جمعیت همچنان مثبت است بنابراین باید با کار فرهنگی گسترده، باور عمومی نسبت به مزایای فردی و اجتماعی فرزندآوری تقویت شود.
وی با اشاره به روند نگرانکننده سالمندی جمعیت در استان بیان کرد: استان مرکزی از پیرترین شهرهای کشور قرار دارد و این موضوع، زنگ خطری جدی برای آینده توسعه استان و حتی کشور است.
استاندار مرکزی با تأکید بر اینکه مسئله جمعیت یک چالش مقطعی نیست اظهار کرد: کاهش نرخ ازدواج، افزایش سن ازدواج و کاهش فرزندآوری، مسائلی نیستند که یکشبه ایجاد شده باشند و قطعاً یکشبه نیز برطرف نخواهند شد اما ما موظفیم جهتگیری صحیحی اتخاذ کنیم و اقدامات اثرگذار را با جدیت دنبال کنیم.
زندیهوکیلی مهمترین مزیت استان مرکزی را منابع انسانی دانست و تصریح کرد: مهمترین داشته استان، نه صرفاً صنعت و کشاورزی، بلکه سرمایه انسانی، فرهیختگان و مفاخر آن است و اگر این ظرفیت انسانی تضعیف شود، نقشآفرینی استان در آینده ایران نیز کاهش مییابد.
کسب رتبه نخست مرکزی در پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری
وی با اشاره به اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت گفت: در حوزه پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری، استان مرکزی رتبه نخست کشور را کسب کرده اما این اقدامات به تنهایی کافی نیست. حتی واگذاری زمین و مشوقهای مالی نیز بدون تغییر نگرش فرهنگی، تأثیر تعیینکننده نخواهد داشت.
استاندار مرکزی عنوان کرد: کاهش سن ازدواج، ترویج ازدواج آسان و اصلاح نگاه به خانوادههای پرجمعیت باید در دستور کار جدی نهادهای فرهنگی، آموزشی، رسانهای و مذهبی قرار گیرد. ائمه جمعه، روحانیون، اساتید دانشگاه، فرهنگیان و فعالان اجتماعی باید خود به این باور برسند تا بتوانند اثرگذار باشند.
زندیهوکیلی با اشاره به ظرفیت شهرهای کوچک و روستاها خاطرنشان کرد: در بسیاری از شهرهای کوچک و روستاهای استان، زیرساختها و زمین برای توسعه سکونت فراهم است و باید تمرکز ویژهای بر این مناطق، بهویژه شهرستانهایی که بالاترین نرخ سالمندی را دارند، صورت گیرد.
وی افزود: در شهرهایی که با محدودیت زمین مواجه نیستیم، باید واگذاریها با اولویت جوانی جمعیت انجام شود و در کلانشهرها نیز از ظرفیت شهرهای جدید برای اسکان متقاضیان استفاده شود.
استاندار مرکزی با تأکید بر ضرورت مقابله با سقطهای غیرضروری و حمایت از درمان ناباروری تصریح کرد: حتی اگر این اقدامات در کوتاهمدت اثر آماری گسترده نداشته باشد، از نظر فرهنگی و اجتماعی بسیار تعیینکننده است و باید با کمک خیرین و سازمانهای مردمنهاد توسعه یابد.
زندیهوکیلی با بیان اینکه تغییر فرهنگی زمانبر اما ممکن است عنوان کرد: اگر شبکهای گسترده از نخبگان، دستگاهها، رسانهها و فعالان اجتماعی به صورت منسجم وارد میدان شوند، میتوان روند فعلی را اصلاح کرد. با برنامهریزی منسجم و باور قلبی به اهمیت موضوع، میتوان آینده جمعیتی استان را بهبود بخشید.
کاهش ۶ درصدی ازدواج در استان مرکزی
عبدالرضا کریمی مدیرکل ثبت احوال استان مرکزی با اشاره به وضعیت ازدواج در استان اظهار کرد: طی ۱۰ ماهه سال 1404 ۵ هزار و ۴۳۵ واقعه ازدواج به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶/۴ درصد کاهش داشته است.
وی با ارائه گزارشی از وضعیت وقایع حیاتی در ۱۰ ماهه سال 1404، از کاهش آمار ولادت و ازدواج و افزایش نسبی طلاق در استان خبر داد و گفت: در این مدت ۹ هزار و ۴۲۲ واقعه ولادت در استان مرکزی به ثبت رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش داشته است.
کریمی افزود: روند کاهشی نرخ موالید زنگ خطری جدی برای آینده جمعیتی استان مرکزی محسوب میشود و نیازمند توجه و برنامهریزی دقیق دستگاههای فرهنگی و اجرایی است.
مدیرکل ثبت احوال استان مرکزی با اشاره به وضعیت ازدواج در استان اظهار کرد: طی ۱این مدت ۵ هزار و ۴۳۵ واقعه ازدواج به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶/۴ درصد کاهش داشته است.
کریمی درباره آمار وفات نیز تصریح کرد: در این بازه زمانی، میزان وفات ثبتشده در استان نسبت به سال گذشته ۰/۸ درصد کاهش داشته است.
وی از ثبت ۲ هزار و ۶۰۳ واقعه طلاق در استان خبر داد و گفت: آمار طلاق نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲/۴ درصد افزایش داشته است.
مدیرکل ثبت احوال استان مرکزی افزود: تعداد وفات از ولادت پیشی گرفته که این موضوع یک هشدار جدی جمعیتی به شمار میرود و ضرورت توجه ویژه به سیاستهای حمایت از خانواده و فرزندآوری را دوچندان میکند.
کریمی تأکید کرد: تحلیل دقیق آمارهای جمعیتی باید مبنای تصمیمسازی مدیران استان قرار گیرد تا با اقدامات هدفمند، روند کاهشی موالید و ازدواج کنترل و از پیامدهای اجتماعی آن پیشگیری شود.
وی با تأکید بر اینکه تحولات جمعیتی آثار بلندمدتی بر توسعه استان خواهد داشت، گفت: اگر روند فعلی کاهش ولادت و ازدواج ادامه یابد، در سالهای آینده با چالشهایی همچون کاهش نیروی کار جوان، افزایش بار تکفل و رشد شاخص سالمندی مواجه خواهیم شد، از این رو لازم است همه دستگاههای اجرایی، فرهنگی و اقتصادی با نگاهی آیندهنگر، حمایت عملی از تشکیل و تحکیم خانواده را در اولویت برنامههای خود قرار دهند.
تأمین زمین ۶ هزار متقاضی جوانی جمعیت مرکزی
جواد لنجابی مدیرکل راه و شهرسازی استان مرکزی گفت: تاکنون ۱۰ هزار و ۹۵۱ نفر در سامانه طرح جوانی جمعیت ثبتنام کردهاند و از این تعداد، ۶ هزار و ۶۹۴ نفر تایید نهایی شدهاند.
مدیرکل راه و شهرسازی استان مرکزی با اشاره به روند آمادهسازی اراضی گفت: برخی از زمینهای تامین شده در شهرهای ساوه، خمین و مامونیه توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در حال آمادهسازی هستند و به همین دلیل هنوز تحویل کامل به متقاضیان انجام نشده است.
وی افزود: برای ۲ هزار و ۶۷۷ نفر از متقاضیان زمین تأمین شده و ۹۹۶ نفر قرارداد واگذاری را دریافت و زمین خود را تحویل گرفتهاند.
لنجابی بیان کرد: در حال حاضر ۸۰۹ نفر در ساوه، ۱۶۲ نفر در خمین و تعدادی دیگر در سایر شهرها در انتظار تکمیل آمادهسازی زمینها هستند و پیشبینی میشود زمینهای شهر خمین تا پایان سال جاری به متقاضیان تحویل داده شود.
وی یکی از چالشهای اصلی در اجرای این طرح را کمبود اراضی ملی آماده واگذاری در برخی شهرها دانست و افزود: در این راستا، توافقاتی با بخش خصوصی و برخی نهادها از جمله دانشگاه آزاد اسلامی در شهرهای آشتیان، کمیجان و فراهان انجام شده است.
مدیرکل راه و شهرسازی استان مرکزی تصریح کرد: با توافق صورتگرفته با دانشگاه آزاد اسلامی، حدود هفت هکتار زمین در شهر فراهان برای واگذاری به متقاضیان تامین شده است.
لنجابی درباره وضعیت شهر اراک بیان کرد: در این شهر دو محدوده به مساحت تقریبی ۸۷۰ و ۴۰۰ هکتار برای تامین زمین از طریق توافق با مالکان بخش خصوصی در نظر گرفته شده است که در صورت تصویب، امکان واگذاری به متقاضیان فراهم میشود.
وی خاطرنشان کرد: با اجرای این توافقات و برنامهریزیهای انجام شده، تلاش میکنیم زمین مورد نیاز ۶ هزار و ۴۹۴ متقاضی تایید شده در نیمه نخست سال آینده تامین و واگذار شود تا شاهد تحقق اهداف طرح جوانی جمعیت در استان مرکزی باشیم.
واگذاری زمین جوانی جمعیت در ۲۵۰ روستای مرکزی
علی عسکری مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان مرکزی ضمن تشریح روند واگذاری زمین به متقاضیان طرح جوانی جمعیت در روستاها گفت: در مجموع، از کل روستاهای تحت پوشش بنیاد، امکان واگذاری زمین در ۲۵۰ روستا فراهم شده و تاکنون حدود ۱۶۶ درخواست از متقاضیان به بنیاد ارسال شده است. از این تعداد، ۱۴۰ درخواست مربوط به روستاهای دارای ظرفیت تامین زمین بوده است.
وی اظهار کرد: براساس ابلاغیه اخیر وزارت، بخشی از اراضی ملی بهعنوان زمین جوانی جمعیت تعیین شد و ما از طریق مدیران شعب فرمانداریها، فهرست متقاضیان واجد شرایط را دریافت کردهایم. هدف ما تمرکز بر اراضی ملی در روستاها و واگذاری زمین به خانوادههای جوان است.
مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان مرکزی خاطرنشان کرد: از میان متقاضیان روستایی ۲۶ پرونده بررسی شد که تنها پنج مورد واجد شرایط تشخیص داده شدند. در شهرستان آشتیان، چهار قطعه زمین در مناطق روستایی و در اراک یک قطعه به روستای خیرآباد واگذار شده است.
عسکری درمورد تفاوت واگذاری زمین مسکن ملی به متقاضیان طرح جوانی جمعیت و متقاضیان عادی بیان کرد: هیچ تفاوتی در شرایط وجود ندارد و همان معیارها شامل پنج سال سکونت در روستا، عدم دریافت زمین یا تسهیلات دولتی پیشین و ثبتنام صحیح در سامانه اعمال میشود و در صورتی که متقاضی قبلاً در سامانه مسکن ملی ثبتنام کرده باشد، باید انصراف دهد و در بخش متقاضیان طرح جوانی جمعیت ثبتنام کند.
وی عنوان کرد: اکثر پروژههای بنیاد مسکن در سطح مصالح و عملیات خاکی آماده واگذاری هستند و با همکاری شهرداریها امکان تفکیک و تحویل زمین با تأمین زیرساختهای اولیه مانند کفسازی و برق وجود دارد. بهعنوان مثال در شهرستان خمین، بیش از ۸۰ درصد پروژهها آماده واگذاری است و متقاضیان میتوانند زمینهای خود را تحویل بگیرند.
واگذاری زمین طرح جوانی جمعیت مرکزی تسریع یابد
حسن قمری معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مرکزی با تاکید بر اهمیت حمایت از خانوادهها و ارتقای نرخ رشد جمعیت و با اشاره به بررسیهای اجتماعی و رصد نارضایتیهای عمومی، یکی از مهمترین چالشها را عدم عمل به تعهدات قانونی در حوزه حمایت از خانواده و جوانی جمعیت دانست و افزود: یکی از مهمترین این تعهدات، واگذاری زمین به متقاضیان است. این اقدام نه تنها یک حق قانونی محسوب میشود، بلکه یکی از مشوقهای اصلی سیاستهای افزایش جمعیت است.
وی بیان کرد: تأخیر در اجرای این تعهدات میتواند به افزایش نارضایتی عمومی منجر شود و پیامدهای منفی در سطح جامعه به دنبال داشته باشد بنابراین دستگاههای اجرایی موظفاند پاسخگویی به این نیاز را در اولویت برنامههای خود قرار دهند و اقدام سریع در واگذاری زمین، میتواند موفقیت طرح جوانی جمعیت و افزایش رضایت عمومی را به همراه داشته باشد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مرکزی با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۹ تا ۱۰ هزار نفر در استان متقاضی دریافت زمین در قالب طرحهای مرتبط با جوانی جمعیت هستند عنوان کرد: تأمین و واگذاری زمین به خانوادهها باید بهعنوان یکی از الزامات قانونی حمایت از خانواده، در دستور کار همه دستگاههای مسئول قرار گیرد. این اقدام نقش موثری در بهبود شرایط جمعیتی و افزایش رضایت عمومی دارد.
قمری تصریح کرد: استاندار مرکزی بهصورت مستمر موضوع جوانی جمعیت و حمایت از خانوادهها را رصد میکند و بر اجرای تعهدات قانونی بهویژه در زمینه واگذاری زمین نظارت جدی دارد. هدف ما ایجاد بستر مناسب برای ارتقای کیفیت زندگی خانوادهها و کاهش روند سالمندی در استان است.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت این مسئله، همه دستگاههای اجرایی موظفند همکاری لازم را داشته باشند تا سیاستهای جمعیتی با سرعت و کیفیت لازم اجرا شود و خانوادهها بتوانند از حقوق قانونی خود بهرهمند شوند.
به گزارش «دیار آفتاب» مسئله جمعیت، چالشی مقطعی و کوتاهمدت نیست، بلکه موضوعی راهبردی و بلندمدت است که آینده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان مرکزی را رقم میزند. ترکیب اقدامات فرهنگی عمیق، اجرای دقیق قوانین حمایتی، تأمین زیرساختهای مسکن و تقویت امید اجتماعی میتواند مسیر حرکت استان را از روند سالمندی به سوی پویایی جمعیتی تغییر دهد. تحقق این هدف، مستلزم باور مشترک مدیران و جامعه به اهمیت سرمایه انسانی و عزم جدی برای حمایت عملی از خانواده است؛ مسیری دشوار اما ممکن که آینده استان را تضمین خواهد کرد.
انتهای خبر/
لینک کوتاه خبر
برچسبها
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!
