به گزارش پايگاه خبرى تحليلى «ديار آفتاب» محدثه آجرلو در يادداشتى نوشت: شهيد مرتضی آوینی را بايد از معدود چهره‌هایی دانست كه در ميانه‌ گردوغبار جنگ، نه فقط خاكريزها بلكه لايه‌های پنهان روح انسان را كشف كرد. او در روليت فتح به دنبال صِرف ثبت تصوير نبود؛ می‌خواست حقيقتی درونی را آشكار كند؛ حقيقتی كه به باور او تنها از طريق مشاهده‌ عاشقانه، تأمل در تجربه‌ زيسته‌ رزمنده‌ها و تواضع در برابر واقعيت قابل روايت است.

سعيد مرتضى آوينى پيش از آن‌كه يك ناظر بيرونی باشد، يك همراه بود. او زمان را با رزمندگان تقسيم كرد، با آنان زيست، خطر را لمس كرد و از دل همين تجربه، روشی نو در روايت‌گری پديد آورد؛ روشی كه بر ظرافت، انديشه و صداقت استوار بود. آوینی به جای آن‌كه به شكل معمول اخبار يا گزارش‌های جنگی تكه‌ای از واقعيت را عرضه كند، می‌كوشيد روح واقعه را بازنمايی كند. در نثر او مفاهيم فلسفی و تعابير عرفانی با مشاهدات دقيق ميدانی تلفيق می‌شود و متنی خلق می‌كند كه هم مستند است و هم شاعرانه.

ظرافت بيانش در توصيف رزمندگان از همين نگاه سرچشمه می‌گيرد. وقتی از يك بسيجی می‌نويسد، او را نه يك سرباز بلكه انسانی می‌بيند كه در نقطه‌ای ميان زمين و آسمان ايستاده؛ انسانی كه در سادگي‌اش حكمت نهفته است. با انتخاب واژگان نرم و تركيب‌های پرطنين، از چهره‌ها و حركت‌ها تصويری می‌سازد كه تنها به چشم ديده نشده، بلكه به جان حس شده است. روایت او هميشه چندلايه است: سطح نخست، توصيف رخداد؛ سطح دوم، بازنمايی احساس جمعی؛ و سطح سوم، تأملی وجودی درباره معنای انسان و جهاد.

يكي از ويژگی‌های كم‌نظير او اين بود كه نثر را همچون دوربين هدايت می‌كرد. جمله‌ها كوتاه و بلند می‌شوند تا ريتم واقعه را تداعی كنند؛ سكوت‌ها را حس‌برانگيز می‌نويسد؛ و آن‌جا كه نياز است از اوج معنويت می‌كاهد تا واقعيت خشن جنگ را بی‌پرده نشان دهد. اين توانايی در جابه‌جايی ميان ساحت زمينی و آسمانی، نوشتار او را تماشايی می‌كند.

شهيد آوينى جهان رزمندگان را با چنان احترام و لطافتی ترسيم كرد كه واژه‌ها تبديل به پل ارتباطی ميان مخاطب و تجربه‌ی جنگ شدند. او در هر خط از متن‌هايش حقيقتی را كه در آن روزها جاری بود، صيقل می‌داد تا برای نسل‌های بعدی نيز قابل درك باشد. همين نگاه باعث شد آثارش از فضای صرفاً خبري فراتر رود و جنبه‌ی ماندگار ادبی پيدا كند.

شهيد مرتضى آوینی با هنر و قلمش نشان داد كه روايت‌گری تنها گزارش لحظه‌ها نيست؛ كشف معنا در دل حادثه است. او راوی لحظه‌های قدسی بود و نويسنده‌ای كه ظرافت بيان را با صداقت نگاه درآميخت تا تصويری انسانی، شاعرانه و حقيقی از دفاع مقدس برای تاريخ برجای بگذارد.